İş Kazası Sonrası Maddi ve Manevi Tazminat Davası Şartları

İş kazası geçiren işçi veya kazada hayatını kaybeden işçinin yakınları, uğradıkları zararın giderilmesi için maddi ve manevi tazminat talep edebilir. Bu yazıda iş kazası tazminat davası şartları, istenebilecek tazminat kalemleri, süreler, görevli mahkeme ve ispat konuları anlatılmaktadır. Bu davaların zorunlu arabuluculuk kapsamı dışında olduğunu da baştan belirtmek gerekir.

İş Kazası Nedir?

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’na göre iş kazası, aşağıdaki hallerden birinde meydana gelen ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedenen ya da ruhen engelli hale getiren olaydır:

• Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,
• İşveren tarafından yürütülmekte olan iş nedeniyle,
• Sigortalının görevli olarak işyeri dışında başka bir yere gönderilmesi nedeniyle aslı işini yapmaksızın geçen zamanlarda,
• Emziren kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,
• Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere toplu olarak götürülüp getirilmesi sırasında.

İşveren, iş kazasını kazadan sonraki üç iş günü içinde SGK’ya bildirmekle yükümlüdür. Bildirimin yapılmaması işçinin haklarını ortadan kaldırmaz; ancak kazanın iş kazası olduğunun tespiti için ayrıca dava açılması gerekebilir.

İşverenin Sorumluluğu

İşveren, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu uyarınca işçinin sağlığını ve güvenliğini korumak için gerekli önlemleri almak, işçileri eğitmek, uygun kişisel koruyucu donanımı sağlamak ve önlemlere uyulup uyulmadığını denetlemekle yükümlüdür.

Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre bu yükümlülük geniş yorumlanır; işveren yalnızca mevzuatta sayılan önlemleri değil, bilim ve tekniğin gerektirdiği önlemleri de almalıdır. Sorumluluk kural olarak kusura dayanır. İşverenin, işçinin ve varsa üçüncü kişilerin kusur oranları bilirkişi incelemesiyle belirlenir. İşçinin kazada kendi kusurunun bulunması, tazminattan indirim yapılmasına yol açabilir.

Alt işveren (taşeron) yanında çalışan işçiler bakımından aslı işveren de alt işverenle birlikte sorumludur.

İş Kazası Tazminat Davasında İstenebilecek Kalemler

Maddi tazminat

• Tedavi giderleri ve tedaviyle ilgili diğer masraflar,
• Geçici iş göremezlik döneminde uğranan kazanç kaybı,
• Sürekli iş göremezlik nedeniyle gelecekte uğranılacak kazanç kaybı,
• Başkasının bakımına muhtaç hale gelinmişse bakıcı gideri,
• Ekonomik geleceğin sarsılmasından doğan kayıplar.

Sürekli iş göremezlik tazminatı hesaplanırken işçinin yaşı, ücreti, meslekte kazanma gücü kaybı oranı ve kusur oranları dikkate alınır. SGK tarafından bağlanan gelirin peşin sermaye değeri, mükerrer ödemeyi önlemek amacıyla Yargıtay’ın yerleşik uygulamasına göre hesaplanan tazminattan indirilir.

Manevi tazminat

Manevi tazminat, kaza nedeniyle yaşanan acı, elem ve üzüntünün bir ölçüde giderilmesi amacıyla istenir. Ağır bedensel zarar halinde kazazedenin yakınları da manevi tazminat talep edebilir. Miktarı hâkim; kusur oranlarını, yaralanmanın ağırlığını, tarafların ekonomik ve sosyal durumunu ve olayın özelliklerini göz önünde tutarak takdir eder.

Ölümlü iş kazalarında

İşçi kazada hayatını kaybederse, onun desteğinden yoksun kalan eş, çocuklar ve diğer yakınlar destekten yoksun kalma tazminatı isteyebilir. Yakınlar ayrıca manevi tazminat ve cenaze giderlerini talep edebilir.

Zorunlu Arabuluculuk Uygulanır mı?

Hayır. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu, işçi ve işveren arasındaki uyuşmazlıkların büyük bölümünde dava açmadan önce arabulucuya başvurmayı zorunlu tutar. Ancak iş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları bu zorunluluğun dışında bırakılmıştır. Bu nedenle iş kazası tazminat davası doğrudan iş mahkemesinde açılabilir. Taraflar isterse ihtiyari olarak arabulucuya başvurabilir.

Kazayla birlikte ödenmemiş ücret veya kıdem tazminatı gibi işçilik alacakları da talep edilecekse, bu alacaklar için zorunlu arabuluculuk kuralı ayrıca uygulanır.

Süreler, Görevli ve Yetkili Mahkeme

Görevli mahkeme iş mahkemesidir; iş mahkemesi bulunmayan yerlerde asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla davaya bakar. Dava, davalının yerleşim yerinde veya işin yapıldığı yerde açılabilir. Örneğin Eskişehir’deki bir fabrikada meydana gelen kazada dava, Eskişehir iş mahkemelerinde açılabilir.

İşverene karşı açılacak tazminat davalarında Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre iş sözleşmesine dayalı on yıllık zamanaşımı süresi uygulanır. Sürenin başlangıcı, zararın kesin olarak öğrenildiği tarihtir; sürekli iş göremezlik hallerinde bu tarih genellikle maluliyet oranının kesinleştiği tarih olarak kabul edilir. Kazaya neden olan üçüncü kişilere karşı açılacak davalarda ise haksız fiile ilişkin zamanaşımı kuralları uygulanır. Olay aynı zamanda suç oluşturuyorsa zamanaşımına ilişkin özel kurallar da devreye girebilir.

İspat ve Deliller

Davada kazanın iş kazası niteliği, kusur oranları ve zararın miktarı ortaya konmalıdır. Başlıca deliller şunlardır:

• Kaza tespit tutanağı ve kolluk tutanakları,
• Ceza soruşturması dosyası ve bu dosyadaki bilirkişi raporu,
• SGK’ya yapılan iş kazası bildirimi ve varsa SGK müfettiş raporu,
• Hastane kayıtları, epikriz ve maluliyet raporları,
• İş sağlığı ve güvenliği eğitim belgeleri, risk değerlendirmesi ve koruyucu donanım teslim tutanakları,
• Tanık beyanları ve kamera kayıtları.

Maluliyet oranı genellikle SGK, Adli Tıp Kurumu veya üniversite hastanelerinden alınan raporlarla belirlenir. Mahkeme, oranın ilgili yönetmeliğe uygun ve denetime elverişli bir raporla tespit edilmesini arar. Ceza mahkemesinin kusur hakkındaki tespiti hukuk hâkimini bağlamaz; ancak dosyada önemli bir delil olarak değerlendirilir.

Kazadan Sonra Dikkat Edilecekler

• Kazadan sonra sağlık kuruluşuna başvurun ve tüm raporları saklayın.
• Kazanın SGK’ya bildirilip bildirilmediğini e-Devlet üzerinden kontrol edin.
• Olayı görenlerin isim ve iletişim bilgilerini not alın.
• Kayıt dışı çalışıyorsanız hizmet tespiti ihtiyacını göz ardı etmeyin.
• İşverenin sunduğu ödeme, sulh veya feragat belgelerini içeriğini değerlendirmeden imzalamayın.
• Ceza soruşturmasında şikâyet ve beyan haklarınızı kullanın.

Sık Sorulan Sorular

İş kazası tazminat davası için arabulucuya gitmek zorunlu mu?

Hayır. İş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları zorunlu arabuluculuk kapsamı dışındadır ve doğrudan iş mahkemesinde açılabilir.

Kazada benim de kusurum varsa tazminat alabilir miyim?

Evet. İşçinin kusuru oranında tazminattan indirim yapılır; ancak işverenin önlem alma yükümlülüğü geniş olduğundan, işçinin tamamen kusurlu sayıldığı durumlar sınırlıdır.

SGK gelir bağladı, ayrıca dava açabilir miyim?

Evet. SGK’nın bağladığı gelir zararın tamamını karşılamıyorsa kalan zarar için işverene karşı dava açılabilir. Hesaplamada bağlanan gelirin peşin sermaye değeri tazminattan düşülür. Manevi tazminat ise SGK ödemelerinden bağımsızdır.

Taşeron işçisiyim, davayı kime karşı açmalıyım?

Aslı işveren, alt işverenin işçilerine karşı o işyeriyle ilgili yükümlülüklerden alt işverenle birlikte sorumludur. Bu nedenle dava genellikle her ikisine karşı birlikte açılır.

Bu yazı Av. Musab Tayyib Altınkaynak tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve somut olaylar için hukuki görüş yerine geçmez. Son güncelleme: Ekim 2026.