İş Kanununda Yıllık İzin Hakkı ve Kullanılmayan İzin Ücreti

Yıllık ücretli izin, işçinin dinlenme hakkının bir parçasıdır ve kanunla güvence altına alınmıştır. İş sözleşmesi sona erdiğinde kullanılmamış izin günleri için yıllık izin ücreti ödenmesi gerekir. Bu yazıda izin hakkının şartları, izin süreleri, kullanılmayan izinlerin ücretinin hesaplanması, ispat ve zamanaşımı konuları anlatılmaktadır.

Yıllık İzin Hakkı Kimlere Tanınır?

4857 sayılı İş Kanunu’na göre işyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir. Niteliği gereği bir yıldan az süren mevsimlik veya kampanya işlerinde çalışan işçiler ise kanunun yıllık izin hükümlerinden yararlanamaz.

Kısmi süreli çalışan işçiler de yıllık izin hakkından tam süreli çalışanlarla aynı esaslara göre yararlanır. Yıllık izin hakkından vazgeçilemez. İş sözleşmesi devam ederken izin kullandırmak yerine bunun bedelini ödemek kanunun amacına aykırıdır; çünkü yıllık iznin amacı işçinin fiilen dinlenmesidir.

Yıllık İzin Süreleri

İşçiye verilecek yıllık ücretli izin süresi, hizmet süresine göre şu şekilde belirlenir:

• Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil) hizmeti olanlara 14 günden az olamaz,
• Beş yıldan fazla, on beş yıldan az hizmeti olanlara 20 günden az olamaz,
• On beş yıl (dahil) ve daha fazla hizmeti olanlara 26 günden az olamaz.

On sekiz ve daha küçük yaştaki işçilerle elli ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık izin süresi 20 günden az olamaz. Yer altı maden işlerinde çalışan işçilerin izin süreleri dörder gün artırılarak uygulanır. Bu süreler asgari sürelerdir; iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesiyle artırılabilir.

İzin süresinin hesaplanması ve bölünmesi

İzin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz. Başka bir ifadeyle izin günleri, çalışılması gereken günler üzerinden hesaplanır.

Yıllık izin kural olarak bölünmeden verilir. Ancak taraflar anlaşarak izni, bir bölümü on günden az olmamak üzere en fazla üçe bölebilir. İznini işyerinin bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek işçiye, talep etmesi ve bunu belgelemesi kaydıyla gidiş-dönüş için toplam dört güne kadar ücretsiz yol izni verilir.

İzin döneminde ücret

İşveren, yıllık izin süresine ait ücreti işçinin izne başlamasından önce peşin olarak ödemek veya avans olarak vermek zorundadır. Yıllık iznini kullanan işçinin izin süresi içinde ücret karşılığı başka bir işte çalıştığı anlaşılırsa, işveren bu süreye ait ücreti geri isteyebilir.

Kullanılmayan Yıllık İzin Ücreti Nasıl Hesaplanır?

İş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erdiğinde, işçinin hak kazanıp da kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücret, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödenir. Bu kural istifa, işverenin haklı nedenle feshi ve emeklilik dahil tüm sona erme hallerinde uygulanır. Kıdem tazminatından farklı olarak, sözleşmenin nasıl sona erdiği bu alacağı etkilemez.

Hesaplama genel olarak şu adımlarla yapılır:

• Toplam hizmet süresi boyunca her yıl için hak kazanılan izin günleri belirlenir.
• Bu toplamdan fiilen kullanılan ve belgelenen izin günleri düşülür.
• Aylık brüt ücret 30’a bölünerek günlük brüt ücret bulunur.
• Kalan izin günü sayısı, sözleşmenin sona erdiği tarihteki günlük brüt ücretle çarpılır.

Yargıtay uygulamasında yıllık izin ücreti hesabında, kıdem tazminatından farklı olarak yan hakların eklendiği giydirilmiş ücret değil, çıplak ücret esas alınır.

Örnek hesaplama

Yedi yıl çalışan bir işçi; ilk beş yılın her biri için 14 gün, altıncı ve yedinci yıllar için 20’şer gün olmak üzere toplam 110 gün izne hak kazanır. Bu işçi çalıştığı süre boyunca belgeli olarak 60 gün izin kullanmışsa, kalan 50 gün için son günlük brüt ücreti üzerinden yıllık izin ücreti hesaplanır. Bu tutar ücret niteliğinde olduğundan üzerinden yasal kesintiler yapılır.

İzin Kullanımının İspatı

Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre yıllık izinlerin kullandırıldığını ispat yükü işverendedir. İşveren bunu, işçinin imzasını taşıyan izin belgeleri veya yıllık izin kayıtları gibi yazılı delillerle ispatlamalıdır. İşverenin yıllık izin kayıt belgesi tutma yükümlülüğü bulunmaktadır. İzin kullandırıldığını göstermek için tanık beyanı kural olarak yeterli görülmez.

İşçi açısından da imzaladığı izin belgelerinin birer örneğini saklamak, ileride kullanılmayan izin sayısının tespitini kolaylaştırır. İzin kullanılmadığı halde kullanılmış gibi gösterilen belgelerin imzalanması, sonradan ispatı güçleştirir.

Zamanaşımı, Arabuluculuk ve Görevli Mahkeme

Kullanılmayan yıllık izin ücreti alacağı, iş sözleşmesinin sona ermesiyle talep edilebilir hale gelir. Zamanaşımı süresi beş yıldır ve sözleşmenin sona erdiği tarihten itibaren işlemeye başlar. Bu nedenle uzun yıllar önce hak kazanılmış ancak kullanılmamış izinler de sözleşme sona erdiğinde talep edilebilir.

Bu alacak için dava açmadan önce zorunlu arabuluculuğa başvurmak dava şartıdır. Anlaşma sağlanamazsa iş mahkemesinde dava açılır. Eskişehir’de çalışan işçiler, işverenin yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna başvurabilir. Yıllık izin ücreti genellikle kıdem tazminatı, ihbar tazminatı ve fazla mesai gibi diğer alacaklarla birlikte talep edilir.

Sık Yapılan Hatalar

• Kullanılmayan izinler için “kullanıldı” görünen izin belgelerini imzalamak,
• Sözleşme devam ederken izin yerine ödenen paranın izin hakkını sona erdirdiğini düşünmek,
• Hafta tatili ve resmi tatil günlerini izin süresinden saymak,
• İzin hesabında yalnızca son yılı dikkate almak,
• Sözleşme sona erdikten sonra beş yıllık zamanaşımı süresini gözden kaçırmak.

Sık Sorulan Sorular

İstifa eden işçi kullanılmayan izin ücretini alabilir mi?

Evet. Kullanılmayan yıllık izin ücreti, sözleşme hangi nedenle sona ererse ersin ödenir. İstifa veya işverenin haklı nedenle feshi bu hakkı ortadan kaldırmaz.

Bir yılı doldurmadan ayrılırsam izin ücreti alabilir miyim?

Kanuna göre yıllık izne hak kazanmak için en az bir yıl çalışmış olmak gerekir. Bir yıl dolmadan ayrılan işçi, sözleşmede veya toplu iş sözleşmesinde daha lehe bir hüküm yoksa yıllık izin ücreti talep edemez.

İşveren izin tarihini tek başına belirleyebilir mi?

İzin zamanı, işçinin talebi ve işyerinin çalışma düzeni birlikte değerlendirilerek belirlenir ve işveren izin dönemlerini önceden planlayabilir. Ancak izin hakkının hiç kullandırılmaması kanuna aykırıdır.

Çalışırken kullanmadığım izinler yanar mı?

Hayır. Kullanılmayan izinler sonraki yıllara devreder ve sözleşme sona erdiğinde son ücret üzerinden ücrete dönüşür. Zamanaşımı süresi sözleşmenin sona ermesinden itibaren başlar.

Bu yazı Av. Musab Tayyib Altınkaynak tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve somut olaylar için hukuki görüş yerine geçmez. Son güncelleme: Ekim 2026.