İtirazın İptali Davası ve İcra İnkar Tazminatı Şartları

İlamsız icra takibinde borçlu ödeme emrine itiraz ettiğinde takip durur ve alacaklının alacağını mahkemede ispatlaması gerekir. İtirazın iptali davası bu amaçla açılır; alacak likitse ve itiraz haksız bulunursa borçlu ayrıca icra inkar tazminatına mahkum edilebilir. Bu yazıda itirazın iptali davasının şartlarını, süresini ve icra inkar tazminatının hangi durumlarda istenebileceğini Yargıtay’ın yerleşik yaklaşımı ışığında anlatıyoruz.

İcra Takibine İtiraz ve Sonuçları

Genel haciz yoluyla ilamsız takipte alacaklı, elinde mahkeme kararı olmadan icra dairesine başvurarak takip başlatabilir. Borçluya gönderilen ödeme emrine borçlu, tebliğ tarihinden itibaren yedi gün içinde itiraz edebilir. İtiraz için gerekçe gösterilmesi zorunlu değildir; süresinde yapılan itiraz takibi kendiliğinden durdurur.

Borçlu borcun tamamına veya bir kısmına itiraz edebilir. Kısmi itirazda itiraz edilmeyen kısım kesinleşir ve bu kısım için takip devam eder. İtiraz edilen kısım için ise alacaklının önünde iki yol vardır: itirazın kaldırılması veya itirazın iptali.

İtirazın İptali ile İtirazın Kaldırılması Arasındaki Fark

İtirazın kaldırılması, İcra ve İflas Kanunu’nun 68. maddesinde düzenlenir ve icra mahkemesinde görülür. Bu yol ancak alacaklının elinde imzası ikrar edilmiş veya noterce onaylanmış bir senet, resmi daire ya da yetkili makamların verdiği belge gibi kanunda sayılan belgeler varsa kullanılabilir. İnceleme belgelerle sınırlıdır ve tanık dinlenmez.

İtirazın iptali ise İİK m. 67’de düzenlenen ve genel mahkemelerde görülen bir alacak davasıdır. Alacaklı, alacağını genel hükümlere göre, yani tanık, bilirkişi ve ticari defterler dahil her türlü delille ispat edebilir. Elinde İİK m. 68’deki nitelikte bir belge bulunmayan alacaklı için uygun yol genellikle itirazın iptali davasıdır.

İtirazın İptali Davasının Şartları

• Geçerli olarak başlatılmış bir ilamsız icra takibi bulunmalıdır.
• Borçlu süresi içinde itiraz etmiş ve takip durmuş olmalıdır.
• Dava, itirazın alacaklıya tebliğinden itibaren bir yıl içinde açılmalıdır.
• Uyuşmazlık dava şartı arabuluculuk kapsamındaysa önce arabulucuya başvurulmalıdır.

Dava Şartı Arabuluculuk

Alacak; konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari bir uyuşmazlıktan, işçi-işveren ilişkisinden, kira ilişkisinden veya bir tüketici uyuşmazlığından kaynaklanıyorsa itirazın iptali davası açılmadan önce arabulucuya başvurulması dava şartıdır. Tüketici hakem heyetinin görev alanına giren uyuşmazlıklar bu kapsamın dışındadır. Arabulucuya başvurulduğunda, arabuluculuk sürecinde geçen süre bir yıllık dava açma süresine katılmaz.

Süre, Görevli ve Yetkili Mahkeme

Bir yıllık süre hak düşürücü niteliktedir. Süre kaçırılırsa takip duruşta kalır ve itirazın iptali istenemez. Bu durumda alacaklı zamanaşımı süresi içinde genel hükümlere göre ayrı bir alacak davası açabilir; ancak bu davada icra inkar tazminatı istenemez.

Görevli mahkeme alacağın niteliğine göre belirlenir. Ticari alacaklarda asliye ticaret, işçilik alacaklarında iş, tüketici işlemlerinde tüketici, kira alacaklarında sulh hukuk, diğer alacaklarda asliye hukuk mahkemesi görevlidir. Yetkili mahkeme genel yetki kurallarına göre belirlenir; para borçlarında ifa yeri kural olarak alacaklının yerleşim yeri olduğundan sözleşmeden kaynaklanan alacaklarda alacaklının yerleşim yeri mahkemesi de yetkili olabilir. Örneğin Eskişehir’de faaliyet gösteren bir alacaklı, şartları varsa davayı Eskişehir mahkemelerinde açabilir.

İcra İnkar Tazminatı Nedir?

İİK m. 67/2’ye göre borçlunun itirazının haksız olduğu anlaşılırsa, talep üzerine borçlu alacaklı lehine yüzde yirmiden aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına mahkum edilir. Tazminat, borçlunun haksız itirazıyla alacaklının alacağına geç kavuşmasının karşılığıdır ve itirazın iptaline karar verilen alacak tutarı üzerinden hesaplanır.

İcra İnkar Tazminatının Şartları

• Alacaklının tazminat talebinde bulunması; mahkeme bunu kendiliğinden hükmetmez.
• İtirazın tamamen veya kısmen iptaline karar verilmesi.
• Alacağın likit, yani belirli veya belirlenebilir olması.

Likit Alacak Ölçütü

Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre bir alacak, borçlu tarafından takip tarihinde bilinebilir ve hesaplanabilir nitelikteyse likittir. Fatura, sözleşme, cari hesap ekstresi gibi belgelerle miktarı belirlenebilen alacaklar genellikle likit kabul edilir. Alacağın tespiti için bilirkişi incelemesine başvurulmuş olması tek başına likitliği ortadan kaldırmaz. Buna karşılık miktarı hâkimin takdirine bağlı olan, örneğin hakkaniyete göre belirlenen tazminat alacakları likit sayılmaz ve bu alacaklar için inkar tazminatına hükmedilmez.

Alacaklı Aleyhine Kötüniyet Tazminatı

Dava reddedilirse, alacaklının takibinde haksız ve kötüniyetli olduğu da anlaşılırsa, talep üzerine alacaklı borçlu lehine yüzde yirmiden aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilir. Burada yalnızca haksızlık yetmez; alacaklının kötüniyeti de ispatlanmalıdır.

Kısmi Kabul Durumunda Tazminat

Mahkeme itirazın yalnızca bir kısmını iptal ederse icra inkar tazminatı da yalnızca iptal edilen ve likit olan kısım üzerinden hesaplanır. Örneğin 100.000 TL’lik bir takipte mahkeme 80.000 TL için itirazın iptaline karar verirse, alacak likit olduğu sürece tazminat bu 80.000 TL üzerinden en az yüzde yirmi oranında belirlenir. Reddedilen kısım için ise şartları varsa borçlu lehine kötüniyet tazminatı gündeme gelebilir; ancak bunun için alacaklının kötüniyeti ayrıca aranır.

İspat ve Deliller

İspat yükü alacağın varlığını ileri süren alacaklıdadır. Sözleşmeler, faturalar, irsaliyeler, ticari defterler, banka kayıtları ve yazışmalar temel delillerdir. Ticari defterler arasındaki karşılaştırma için bilirkişi incelemesi sık başvurulan bir yöntemdir. Borçlu ise ödeme, takas veya alacağı sona erdiren diğer olguları ispatlamakla yükümlüdür.

Dikkat Edilmesi Gerekenler

• Bir yıllık süre itirazın alacaklıya tebliğiyle başlar; icra dosyası düzenli takip edilmelidir.
• Takip talebinde istenen faiz türü ve oranı doğru gösterilmelidir; fazla talep kısmi ret sonucunu doğurabilir.
• Arabuluculuk kapsamındaki uyuşmazlıklarda arabulucuya gitmeden açılan dava usulden reddedilir.
• İnkar tazminatı talebi dava dilekçesinde açıkça belirtilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

İtirazın iptali davası kazanılırsa takip nasıl devam eder?

Mahkeme itirazın iptaline karar verdiğinde takip, kararda belirtilen miktar üzerinden kaldığı yerden devam eder. Alacaklı ayrıca yeni bir takip başlatmak zorunda kalmaz.

İcra inkar tazminatı oranı her zaman yüzde yirmi midir?

Kanun alt sınırı yüzde yirmi olarak belirlemiştir. Uygulamada mahkemeler çoğunlukla bu oranı esas alır; daha yüksek bir oran mahkemenin takdirine bağlıdır.

Borçlu itirazı için gerekçe göstermek zorunda mı?

Genel haciz yoluyla takipte itiraz için gerekçe gösterilmesi zorunlu değildir. Ancak borçlu itirazında haksız çıkarsa icra inkar tazminatı riskiyle karşılaşabilir.

Bir yıllık süre kaçırılırsa alacak tamamen kaybolur mu?

Kaybolmaz. Alacaklı zamanaşımı dolmadıkça genel hükümlere göre alacak davası açabilir; ancak icra takibi bu davayla devam ettirilemez ve inkar tazminatı istenemez.

Bu yazı Av. Musab Tayyib Altınkaynak tarafından genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır ve somut olaylar için hukuki görüş yerine geçmez. Son güncelleme: Ekim 2026.